Çocuğunuzu zehirlenme tehlikesinden uzak tutun

Zehirlenme çocukluk çağının önemli bir sağlık sorunudur. Her yıl yüz binlerce çocuk zehirlenme nedeniyle acil servislere başvurmakta ve bunların birçoğu sakat kalmakta hatta kaybedilmektedir. Zehirlenmelerde en önemli neden ailelerin bilgisizliği veya ihmalidir. İlaçların ilgi çekici renkte ve ilaç kapaklarının kolay açılır şekilde üretilmiş olması da diğer nedenlerin başında gelir. Memorial Ataşehir Tıp Merkezi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Bölümü’nden Uz. Dr. Özlen Kaya Çardak çocuklarda zehirlenme riski ve alınması gereken önlemler hakkında bilgi verdi.

Zehirlenmeyi kolaylaştırıcı faktörler:
•    Kalabalık aile
•    Aile içi sorunlar
•    Anne babanın çok yoÄŸun çalışması, sürekli meÅŸgul olması
•    Yeni bir kardeÅŸin doÄŸması
•    Yoksulluk
•    Taşınma

Zehirlenmelerin % 90’dan fazlası en güvenilir yer olarak bilinen evlerde gerçekleşir.
Zehir danışma merkezlerine zehirlenme nedeni ile bildirilen hastaların % 50 den fazlası 5 yaş altındaki çocuklardır. Çocukluk çağı zehirlenmeleri özellikle iki yaş grubunu ilgilendirmektedir:
I.    9 ay – 5 yaÅŸ arası
II.    Ergenlik dönemi
İlk 5 yaş grubunda görülen zehirlenmeler daha çok kaza nedeniyle ve erkek çocuklarda daha sık görülmektedir. Bu yaş grubundaki çocuklar hareketli, merakli ve araştırmacı yapıda oldukları için en riskli grubu oluşturur. Ayrıca her şeyi ağızlarına götürmeye meraklı olmaları ve büyükleri taklit etmeyi sevmeleri de zehirlenmeyi kolaylaştırır. 5 yaş altındaki çocuklarda genellikle tek bir madde ile zehirlenme görülür.
Ergenlik yaş grubunda görülen zehirlenmeler ise daha çok kızlarda görülür ve istemli olarak intihar amaçlı ilaç alımları sonucu oluşur. Ergenlik dönemindeki zehirlenmelerde genellikle birden fazla ilaç alımı söz konusudur.

Zehirlenme çok çeşitli maddelerle olabilir:
a)    Katı zehirler: Ä°laçlar, bitkiler, tozlar (deterjan), tablet ÅŸeklinde böcek ilaçları
b)    Sıvı zehirler: Losyonlar, sıvı sabunlar, ÅŸuruplar, cila ve boyalar
c)    Spreyler: Sprey boyalar, böcek ilaçları, temizleyici spreyler
d)    Görünmeyen zehirler:Gazlar ve buharlar. Kombi- ÅŸofben, araç egzos gazı, soba dumanı
Zehirlenmelerde belirtiler alınan maddeye göre çok çeşitlilik gösterir. Kalp hızında artma- azalma, solunum hızında artma- azalma, tansiyon düşmesi veya çıkması, bulantı kusma, bilinç kaybı, havale gibi çeşitli belirtiler görülür.

Bazı ilaçların çok az miktarları bile öldürücü etkiler yapabilir. Tek bir tablet bile bazen bir çocuğun ölümüne neden olabilir. En tehlikeli zehirlenmeye yol açan maddeler: İlaçlar (antidepresanlar, demir içeren ilaçlar, kalp ilaçları, havale ilaçları), yemek borusunda yanık oluşturabilen temizlik maddeleri (lavabo açıcılar, yağ çözücüler, tuvalet taşı temizleyiciler..), karbon monoksit, böcek ilaçları, hidrokarbonlar(mobilya temizleyiciler, tiner..), yabani mantarlar.

    Zehirlenme durumunda acil olarak yapılması gerekenler:

•    Doktorunuzun telefon numarasını kolay ulaşılabilecek bir yerde bulundurun

•    Zehir danışma merkezinin numarasını evde bulundurun (114- ücretsiz)

•    Ambulans numarasını evde bulundurun (112)

•    Ã–ncelikle sakin olun

•    Zehirlenmenin neden kaynaklandığını anlamak için çocuÄŸun çevresinde bulunan tüm ilaçları gözden geçirin

•    Ã‡ocuÄŸu tehlikeli ortamdan uzaklaÅŸtırın

•    Bilinci kapalı ise nefes alıp almadığını ve nabzını kontrol edin

•    Hayatı tehdit eden bir durum varsa suni solunum ve kalp masajı için hazırlanın

•    Doktorunuzu ararken sakin olmanız ve aÅŸağıdaki bilgileri doÄŸru bir ÅŸekilde aktarmanız hayat kurtarıcı olabilir: ÇocuÄŸun o andaki bilinç durumu, ilacın tam adı, kaç tablet veya ÅŸurup ÅŸiÅŸesinin ne kadarını içtiÄŸi, zehirlenmenin olduÄŸu saat, çocuÄŸun yaşı ve tartısı..

Her zehirlenmede kusturma doğru olmayabilir, Sağlık görevlilerine sormadan hiç bir zehirlenmeyi kusturmaya çalışmayınız. Asitli maddelerde, gaz yağı veya eter gibi petrol ürünlerinde kusturmak hastaya faydadan çok zarar verebilir. Ayrıca hastanın bilinci kapalı ise kesinlikle kusturulmamalıdır.

1970’li yıllardan sonra çocuklar için daha güvenli ilaç paketleme yöntemlerinin geliÅŸtirilmesi ve bunların tüm dünyada kullanılmaya baÅŸlamasıyla özellikle ilaca baÄŸlı zehirlenmelerde azalma gözlenmiÅŸtir.  ABD’de 1970 yılında 5 yaÅŸ altında zehirlenmeye baÄŸlı ölüm vakası sayısı 226 iken, 1990 yılında sadece 49 çocuk hayatını kaybetmiÅŸtir. Günümüzde akut zehirlenmelere baÄŸlı ölüm oranı % 1’in altındadır.

Toksik bir maddeye maruz kalma öyküsü alınamayan bazı zehirlenme vakalarında geliÅŸen bulgu ve belirtilersık görülen hastalıkları taklit edebilir.  Tam tersi de olasıdır. Acil hekimi her zaman zehirlenme olasılığını akılda tutmalıdır.  Özellikle ergenlik yaÅŸ grubundaki hastalarda saÄŸlık personelini yanıltıcı hikayeler çok sık görülür. Ergenlik dönemindeki vakalarda anne baba ve çocuk ile ayrı ayrı görüşülmelidir

Zehirlenen bir çocukta içtiği maddeye göre tüm sistemleri etkileyen kalıcı hasarlar görülebilir. Bunlar böbrek yetmezliği- dializ hastası olma, kalp yetmezliği, bilinç kayıpları, koma tablosu ve ölümle sonuçlanan çok ciddi tablolar oluşabilir.

Zehirlenmelerin önlenmesi için ailelere tavsiyeler

•    Hiçbir zaman çocukların önünde ilaç içmeyin. Sizleri taklit edeceklerini unutmayın.

•    Ã‡ocuklara ilaçları asla ÅŸeker diye vermeyin.

•    Ä°laç ve temizlik maddelerini mutlaka kilitli dolaplarda ve çocuÄŸun boyunun eriÅŸemeyeceÄŸi yükseklikte saklayın.

•    Tüm tehlikeli ürünlerin üzerinde etiket olmasına dikkat edin. Zehirli maddeleri asla su bardaklarına koymayın.

•    Ã‡ocuklarınıza karanlıkta ilaç içirmeyin.

•    Ä°laçları her zaman orijinal paketlerinde saklayın. Tehlikeli temizlik maddelerini (kezzap, eter, tiner..) kola, gazoz ÅŸiÅŸesi gibi eski içecek ÅŸiÅŸelerine koymayın.

•    Zehirlenmelerin bir bölümü misafirlikte olmaktadır. MisafirliÄŸe gittiÄŸiniz evlerde çocukları mutfak ve banyolarda yalnız bırakmayın. Her aile bu konuda sizin kadar titiz olmayabilir.

Çocukların her türlü ambalajı açabilme ihtimalini unutmayın.
-Tehlikeli hiçbir maddeyi buzdolabina koymayın.
-Böcek ve fare zehirlerini açıkta bırakmayın. Bu tip zehirler deriden emilerek kana karışır, çocukların asla dokunmaması gerekir.
 -Evdeki bitkilerinizin yapraklarının zehirli olup olmadığını araÅŸtırın.
-Kombi şofben soba gibi ısıtıcıların güvenliğini sık sık kontrol edin.
-Evinizi kurşunsuz boya ile boyatın.

Zehirlenme konusunda her zaman olabilecek en kötü ihtimali düşünerek saÄŸlık personellerinden yardım isteyin. Bir tabletten ne zarar gelir veya kusturdum artık tehlikesi kalmadı gibi düşüncelerle hastaneye gitmeyi ertelemeyin.  ÇocuÄŸunuzun yanında bulduÄŸunuz tüm ilaçları hastaneye giderken yanınıza alın, hangisinden ne kadar içtiÄŸi konusunda eksik bilgi vermemeye gayret edin.
Zehir danışma merkezinin 24 saat hizmet verdiğini unutmayın.

by admin tarafından 31 Aralık 2009 · tarihinde yayınlanmıştır.